Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
6.3 Tatlı Su Kaynaklarında Besi Maddeleri

Tipi: Durum

Tanımı: Nehirlerde ortofosfat ve nitrat yoğunlukları, göllerdeki toplam fosfor ve nitrat ve yeraltı su oluşumlarındaki nitrat. Gösterge, mevcut besi yoğunlukları ve zamansal eğilimlerdeki coğrafi değişimleri göstermek için kullanılabilir.

Birimi: mg/L

Önem: Kentsel bölgelerden, sanayi ve tarım alanlarından su oluşumlarına geniş çapta azot ve fosfor girişi, ötröfikasyona neden olabilir. Bu, bitki ve hayvan türlerinin kaybıyla (ekolojik durumda kötüleşme) sonuçlanabilen ekolojik değişimlere neden olur ve insan tüketimi ve diğer amaçlar için suyun kullanımına olumsuz etkileri vardır.

 

Değerlendirme:

Kentsel bölgelerden, sanayi ve tarım alanlarından su kaynaklarına yüksek miktarda azot ve fosfor girişi ötrofikasyona neden olabilir. Gösterge, mevcut besi maddesi seviyeleri ile bunların zamansal ve mekânsal değişimlerini göstermek için kullanılan bir durum göstergesidir. Bu gösterge kapsamında su kaynaklarında toplam azot (TN), nitrat azotu (NO3-N) ve orto fosfat fosforu (o-PO4-P) parametrelerinin zamana göre değişimleri incelenmiştir.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından çeşitli havzalardayürütülen izleme çalışmalarının sonuçları, “Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği” Ek-5 Tablo 2’de verilen kriterlere göre değerlendirilerek TN, NO3-N ve orto-fosfat fosforu o-PO4-P parametreleri açısından mevcut durum ortaya konulmuştur. Ölçüm yapılan havzalarda, NO3-N parametresi açısından su kalitesinin I. Sınıf seviyesinde olduğu görülmektedir. Diğer taraftan, Büyük Menderes ve Doğu Karadeniz Havzalarında TN parametresi açısından su kalitesi ortalama olarak II. Sınıf seviyesindedir. O-PO4 parametresi açısından ise su kalitesinin genel olarak II. Sınıf seviyesinde olduğu söylenebilir[i].

GRAFİK 42-BÜYÜK MENDERES HAVZASI NO3-N (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

 

GRAFİK 43–DOĞU KARADENİZ HAVZASI NO3-N (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

 

GRAFİK 44 – ANTALYA HAVZASI NO3-N (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

 

GRAFİK 45– DOĞU AKDENİZ HAVZASI NO3-N (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

GRAFİK 46– KIZILIRMAK HAVZASI NO3-N (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

GRAFİK 47 – HAVZALARDA YILLARA GÖRE NO3-N KONSANTRASYONUNUN DEĞİŞİMİ

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

Genel olarak NO3-N parametresi açısından 2019 yılında, 2018 yılına göre su kalitesinde bir iyileşme olduğu söylenebilir. Ancak, düzenli ve belirgin bir iyileşme trendi görülememektedir. Bununla birlikte, bu parametre açısından su kalitesi havzalar genelinde iyi durumdadır.

 

GRAFİK 48 – BÜYÜK MENDERES HAVZASI TN (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

GRAFİK 49 – DOĞU KARADENİZ HAVZASI TN (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

 

GRAFİK 50 – ANTALYA HAVZASI TN (mg/L)

 

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

 

GRAFİK 51 – DOĞU AKDENİZ HAVZASI TN (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

 

GRAFİK 52 – KIZILIRMAK HAVZASI TN (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

 

GRAFİK 53 – HAVZALARDA YILLARA GÖRE TN KONSANTRASYONUNUN DEĞİŞİMİ

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

Havzalarda TN parametresi açısından su kalitesi I.-II. Sınıf arasında değişmektedir. Bu bağlamda, ölçüm yapılan havzalarda TN parametresi açısından su kalitesi iyi durumdadır.

GRAFİK 54 – BÜYÜK MENDERES HAVZASI o-PO4-P (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

 

GRAFİK 55 – ANTALYA HAVZASI o-PO4-P (mg/L)

 

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

 

GRAFİK 56 – KONYA KAPALI HAVZASI o-PO4-P (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

 

GRAFİK 57 – DOĞU AKDENİZ HAVZASI o-PO4-P (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

 

GRAFİK 58 – DOĞU KARADENİZ HAVZASI o-PO4-P (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

 

GRAFİK 59 –  ÇORUH HAVZASI o-PO4-P (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

 

GRAFİK 60 – KIZILIRMAK HAVZASI o-PO4-P (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

 

GRAFİK 61 – HAVZALARDA YILLARA GÖRE o-PO4-P KONSANTRASYONUNUN DEĞİŞİMİ

 

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü,2021

o-PO4-P parametresinin havzalar bazında yıllara göre değişimine bakıldığında genel bir eğilimden bahsetmek pek mümkün olmamakla birlikte, çoğu havzada bu parametre açısından su kalitesinin II. sınıf seviyesinde olduğu gözlemlenmektedir. Ancak, yoğun kentsel, tarımsal ve endüstriyel baskı unsurlarının etkisi altında olan Büyük Menderes Havzası’nda 2018 yılı öncesinde ve 2019 yılında bu parametrenin IV. sınıf seviyelerinde olduğu görülmektedir. 2018 yılında su kalitesinde bir iyileşme gözlenmiş ve o-PO4-P parametresi açısından III. sınıf su kalitesine ulaşılmıştır. Ancak, 2019 yılında Büyük Menderes ve Antalya Havzalarındayeralan bazı sukütlelerinde o-PO4-P parametresi ve diğerparametreleraçısından su kalitesinde ciddi bir kötüleşme olduğu görülmektedir[i]

 

 

 

 

 


[i] Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, 2021