Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
6.2 Nehir Sularında Oksijen Tüketen Maddeler

Tipi: Durum

Tanımı: Su kütlelerinde oksijenlenme durumu için ana gösterge, oksitlenebilen organik maddeleri tüketen sudaki canlıların oksijen talebini ifade eden biyokimyasal oksijen ihtiyacı (BOİ)’dir. Bu gösterge, nehirlerdeki amonyak (NH4) konsantrasyonları ve BOİ ile ilgili mevcut durumu ve eğilimleri gösterir.

Birimi: mg/L

Önem: Çok miktarda organik madde (mikroplar ve çürüyen organik atık), nehir suyunun kimyasal ve biyolojik kalitesinde azalmaya, sucul ortamların biyoçeşitliliğinde hasara, içme ve yüzme suyunun kalitesini etkileyen mikrobiyolojik kirlenmeye yol açabilir. Organik maddelerin kaynakları, atık su arıtma tesislerinden, sanayi atıklarından ve tarımdan dönen sulardan oluşan deşarjlardır. Organik kirlenme, yüksek oranda oksijen talep eden metabolik süreçlere neden olur. Bu, suda oksijensiz (anaerobik koşullar) bölgelerin oluşmasıyla sonuçlanabilir. Bu durumda, azotun havasız koşullar altında indirgenmiş formlara dönüşmesi, su sıcaklığı, tuzluluk ve pH değerine bağlı olarak, artan amonyak konsantrasyonlarına neden olur, ki bu da belirli konsantrasyonlar üzerinde su yaşamına zarar verir.

 

Değerlendirme:

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından çeşitli havzalarda yürütülen izleme çalışmalarının neticeleri, “Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği” Ek-5 Tablo 2’de verilen kriterlere göre değerlendirilerek BOİ ve NH4 parametreleri açısından mevcut durum ortaya konulmuştur. Ölçüm yapılan havzalarda BOİ parametresi açısından su kalitesinin genel olarak II. Sınıf seviyesinde olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan, Karadeniz bölgesinde yer alan Çoruh ve Doğu Karadeniz Havzalarında su kalitesinin daha iyi seviyede, Ülkemizin batı kesimlerinde yoğun kentsel, zirai ve endüstriyel baskı altındaki havzalardan olan Büyük Menderes Havzası’nda ise su kalitesinin çok düşük seviyede olduğu görülmektedir[i].

GRAFİK 31- BÜYÜK MENDERES HAVZASI BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (mg/L O2)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü

GRAFİK 32- ANTALYA HAVZASI BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (mg/L O2)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü

 

GRAFİK 33- KONYA KAPALI HAVZASI BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (mg/L O2)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü

 

GRAFİK 34- DOĞU AKDENİZ HAVZASI BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (mg/L O2)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü

 

GRAFİK 35- DOĞU KARADENİZ HAVZASI BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (mg/L O2)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü

 

GRAFİK 36- ÇORUH HAVZASI BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (mg/L O2)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü

NH4 parametresi açısından su kalitesinin genel olarak II. Sınıf seviyesinde olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan, Karadeniz bölgesinde yer alan Doğu Karadeniz Havzasında su kalitesinin I. Sınıf seviyede olduğu görülmektedir.

GRAFİK 37- BÜYÜK MENDERES HAVZASI NH4-N (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü

 

GRAFİK 38- DOĞU KARADENİZ HAVZASI NH4-N (mg/L)

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü

 

 

BOİ parametresi açısından havzalarda yıllara göre değişim incelendiğinde çoğunlukla 2018 yılında bir düşüş görüldüğü söylenebilir.

 

GRAFİK 39 – BOİ KONSANTRASYONUNUN YILLARA GÖRE DEĞİŞİMİ

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü

 


[i] Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, 2019