Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
Nehir Sularında Oksijen Tüketen Maddeler

Tipi: Durum

Tanımı: Su kütlelerinde oksijenlenme durumu için ana gösterge, oksitlenebilen organik maddeleri tüketen sudaki canlıların oksijen talebini ifade eden biyokimyasal oksijen ihtiyacı (BOİ)’dir. Bu gösterge, nehirlerdeki amonyak (NH4) konsantrasyonları ve BOİ ile ilgili mevcut durumu ve eğilimleri gösterir.

Birimi: mg/L

Önem: Çok miktarda organik madde (mikroplar ve çürüyen organik atık), nehir suyunun kimyasal ve biyolojik kalitesinde azalmaya, sucul ortamların biyoçeşitliliğinde hasara, içme ve yüzme suyunun kalitesini etkileyen mikrobiyolojik kirlenmeye yol açabilir. Organik maddelerin kaynakları, atık su arıtma tesislerinden, sanayi atıklarından ve tarımdan dönen sulardan oluşan deşarjlardır. Organik kirlenme, yüksek oranda oksijen talep eden metabolik süreçlere neden olur. Bu, suda oksijensiz (anaerobik koşullar) bölgelerin oluşmasıyla sonuçlanabilir. Bu durumda, azotun havasız koşullar altında indirgenmiş formlara dönüşmesi, su sıcaklığı, tuzluluk ve pH değerine bağlı olarak, artan amonyak konsantrasyonlarına neden olur, ki bu da belirli konsantrasyonlar üzerinde su yaşamına zarar verir.

 

Değerlendirme:

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Laboratuvar, Ölçüm ve İzleme Dairesi Başkanlığınca 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 ve 2017 yıllarında Evsel ve Endüstriyel Kirlilik İzleme Programları hazırlanmıştır. Bu kapsamda yoğun evsel ve endüstriyel kirletici baskısı altında bulunan ve kirlilik yükü en fazla olan Ergene, Küçük Menderes, Gediz, Kuzey Ege, Sakarya ve Susurluk Havzalarında mevsimsel izleme çalışmaları yürütülmüştür. Ölçüm yapılan bu havzalarda nehirler genel olarak “Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği” kapsamında IV. Sınıf su kalitesinde  (çok kirlenmiş su) tespit edilmiştir.

 

GRAFİK 1- KUZEY EGE (BAKIRÇAY) HAVZASI BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (mg/L)

 

 

GRAFİK 2- ERGENE HAVZASI BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (mg/L)

 

 

GRAFİK 3- GEDİZ HAVZASI BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (mg/L)

 

 

GRAFİK 4- KÜÇÜK MENDERES HAVZASI BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (mg/L)

 

 

 

GRAFİK 5- SUSURLUK HAVZASI BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (mg/L)

 

 

 

GRAFİK 6- SAKARYA HAVZASI BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (mg/L)

Kaynaklar: Evsel ve Endüstriyel Kirlilik İzleme Programı Havza İzleme Raporları (2016) Henüz yayımlanmamıştır.

 

Havzalara ait tüm istasyonların ortalamaları yıllar itibariyle karşılaştırıldığında, genel olarak BOİ parametresinde azalma eğilimi gözlenmiştir.

Kirliliğin sürekli olarak tespit edilmesi ve önlemlerin alınabilmesi için, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca, kurulu kapasitesi 10.000 m3/gün ve üzerinde olan tesislerin arıtma tesis çıkışlarına sürekli izleme istasyonları kurularak kirlilik seviyeleri anlık olarak izlenmeye başlanmıştır. Verilen uyarıya göre sistemin otomatik numune alması sağlanarak, numunenin yetkili laboratuvarda analizinin yapılması ve analiz sonucuna göre gerekli işlemler başlatılmaktadır. 2014 yılından bu yana düzenli yürütülen izlemelerden elde edilen tespitler sonucu Havza izlemeleri (EKİP) programı 2017 yılında geliştirilerek sıcak noktalar civarında bulunan tesislerde ve havzada yer alan tüm SAİS’lerde denetim yapılmıştır.

 

 

GRAFİK 7- YILLAR İTİBARİYLE, KİRLİLİK YÜKÜ EN FAZLA OLAN HAVZALARDA ORTALAMA BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (mg/L)

Notlar:

1)Havzalarda yıl içindeki tüm istasyonların ölçümlerinin aritmetik ortalaması esas alınmıştır.

2) Ölçüm limitlerinin altındaki değerler 0 (sıfır) olarak kabul edilmiştir.

3) Susurluk ve Sakarya Havzalarının 2013 yılı ölçümleri yoktur.

Kaynaklar: Evsel ve Endüstriyel Kirlilik İzleme Programı Havza İzleme Çalışmaları (2017)