Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
Ulaştırma Türlerine Göre Taşınan Yolcu ve Yük Miktarı

Tipi: İtici güç

Tanımlar: 

Yolcu-Km: Bir yolcunun bir kilometre mesafeye taşınmasıyla elde edilen trafik ölçü birimidir,

Ton-Km: Bir ton yükün bir kilometre mesafeye taşınmasıyla elde edilen trafik ölçü birimidir.

Birimi: yolcu-km, ton-km

Önem: Yolcu ve yük taşıma talebi çevre üzerinde baskıya yol açar. Talepteki artış, daha çok yol yapımını teşvik ettiği gibi trafikten kaynaklanan kirlilik ve gürültü gibi çevresel sorunlara neden olabilir.

Değerlendirme:

Yurt içi yolcu taşımada; 2000 yılında %1,8 olan havayolunun payı 2017 yılında %9,6’ya çıkmış, yine aynı dönemde %95,9 olan karayolunun payı %88,8’e, %2,2 olan demiryolunun payı %1’e inmiştir. 2017 yılında denizyolunun yolcu taşımacılığınki payı ise %0,6 olmuştur. 2023 yılı sonunda, karayolu yurtiçi yolcu taşıma paylarının (yolcu-km olarak); karayoluyla %76’ya düşürülmesi hedeflenmektedir [1].

2017 yılında yurt içi yük taşıma oranlarına bakıldığında %89,2 ile yine karayolunun ağırlığı görülmektedir. 2017 yılında, 2000 yılına göre yurt içi yük taşımada demiryolu ve denizyolu paylarında ise azalma olduğu görülmektedir.

 

 

GRAFİK 1- YURT İÇİ YOLCU TAŞIMA ORANLARI (yolcu-km üzerinden % oran)*

 

 

GRAFİK 2- YURT İÇİ YÜK TAŞIMA ORANLARI (ton-km üzerinden % oran)**

 

 

GRAFİK 3- ULAŞIM YOLLARINA GÖRE YURT İÇİ YOLCU VE YÜK TAŞIMACILIĞI

Kaynaklar: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü.

Notlar:

1) Yolcu taşımacılığına şehir içi taşımacılık dahil değildir.  

2 )Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğundaki yol ağı üzerinde yük ve yolcu taşımaları dikkate alınmıştır.

3) T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü’ne ait yük ve yolcu taşımaları dikkate alınmıştır. Banliyö hattı yolcu taşıması hariç tutulmuştur.

4) Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü havalimanlarımız arasındaki iç hat kargo ve iç hat yolcu taşımaları dikkate alınmıştır. Boş bırakılan alanlar için veri yoktur. 

5) Deniz Ticareti Genel Müdürlüğü kabotaj hattında yük ve yolcu taşımaları dikkate alınmıştır. Ton- Mil olarak verilen değer, Ton-Km’ ye, Yolcu- Mil olarak verilen değer, Yolcu-Km’ ye dönüştürülmüştür.

 *Yolcu-Km: Bir yolcunun bir kilometre mesafeye taşınmasıyla elde edilen trafik ölçü birimidir,

**Ton-Km: Bir ton yükün bir kilometre mesafeye taşınmasıyla elde edilen trafik ölçü birimidir.

 

Çevresel etkileri açısından demiryollarının kullanımının karayollarına tercih edilmesi gerekmektedir. Demiryolu ağının geliştirilmesinin yanında verimli olarak kullanılması da önem taşımaktadır. 1990-2017 döneminde, demiryolu ile yük taşımacılığı kapasite kullanım oranları ortalama olarak %54 civarında olmuştur. Her ne kadar demiryollarında 2013 yılında yük taşımacılığı kapasite kullanım oranı %75’e çıkmışsa da 2017 yılında %43’e düşmüştür.

 

GRAFİK 4- DEMİRYOLU YÜK TAŞIMACILIĞI KAPASİTE KULLANIM ORANLARI (%)

Kaynak: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü.

 

 

 

 

KAYNAKLAR

[1] http://www.ubak.gov.tr/BLSM_WIYS/SGB/tr/Pdf/20161027_090101_5643_1_88338.pdf

[2] Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı

[3] T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü.