Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
Ulaştırma Tipine Göre Nihai Enerji Tüketimi

Tipi: İtici güç

Tanımı: Enerji tüketimi, çevre baskı faktörleri, en çok da iklim değişikliği üzerinde önemli bir itici güçtür.

Birimi: bin TEP (Ton Eşdeğer Petrol)

Önem: Trafiğe çıkma sayısı ve trafikte kalma süresini azaltmak, daha fazla yakıt tasarruflu ulaşım türlerinin kullanılması, taşıtların enerji verimliliğini artırmak, yenilenebilir ya da düşük karbonlu yakıtların kullanıldığı teknolojilerin kullanılması ulaşım kaynaklı yakıt tüketimini azaltmada kullanılan yöntemlerdir [2].

Değerlendirme:

2017 yılında, ulaştırma sektöründe tüketilen toplam enerji miktarı 1990 yılına göre, %225,9 artarak 28.425 bin TEP (Ton Eşdeğer Petrol) olmuştur. Boru hatları için kullanılan 392 bin TEP hariç tutulursa, 28.033 bin TEP enerjinin %93,3’ü karayolu, %4,5’i havayolları, %1,4’ü denizyolları ve %0,7’si demiryollarında kullanılmıştır.

2017 yılında 1990 yılına göre havayolları ulaşımında kullanılan enerji %309 oranında artmıştır. Bunu 1990 yılına göre %226 artışla karayolları, %149 artışla denizyolları takip etmiştir. Demiryolu ulaşımına harcanan enerji miktarı ise 1990 yılına göre %14 oranında azalmıştır.

2016 yılı itibariyle AB-28 ülkelerinde karayolu, demiryolu, yurtiçi havacılık ve denizcilik dikkate alınarak ulaşımda tüketilen nihai enerjinin %94,7’si karayolu ulaşımında, %2’si demiryolu ulaşımında, %1,8’i yurtiçi havacılıkta, %1,4’ü yurtiçi denizcilikte kullanılmıştır [2].

 

GRAFİK 1- ULAŞTIRMA TİPİNE GÖRE NİHAİ ENERJİ TÜKETİMİ

Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, http://www.eigm.gov.tr/tr-TR/Denge-Tablolari/Denge-Tablolari

Veri dosyası için tıklayınız.

 

 

Türkiye’de 2017 yılında boru hatları hariç ulaştırma sektöründe tüketilen 28.033 bin TEP enerjinin %99’unu petrol ürünleri, %0,2’sini doğalgaz, %0,4’ünü biyoenerji ve atıklar, %0,3’ünü elektrik oluşturmaktadır.

AB-28 ülkelerinde ise 2016 yılında karayolu, demiryolu, yurtiçi havacılık ve denizcilik dikkate alınarak ulaştırma sektöründe tüketilen enerjinin %93,6’sını petrol ürünleri, %4,4’ünü biyoyakıt, %1,4’ü elektrik %0,4’ü doğalgaz enerjisinden oluşmaktadır [62].

2017 yılında, karayollarında 30.565.439 ton, denizyollarında 430.870 ton, havayollarında 1.129.055 ton yakıt tüketilmiştir. Karayollarında tüketilen 30.565.439 ton yakıtın %77,8’i (23.777.421 ton) motorin türleri, %13,3’ü (4.080.359 ton) otogaz, %8,9’u (2.707.659 ton) ise benzin türleridir.

 

GRAFİK 2- ULAŞIM TİPİNE GÖRE YAKIT TÜKETİM MİKTARLARI

Kaynak: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu

Veri dosyası için tıklayınız.

 

 

GRAFİK 3- KARAYOLU TAŞIMACILIĞINDA YAKIT TÜRLERİNE GÖRE TÜKETİM MİKTARLARI (1)

Kaynak: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu

(1) Bayilik (Taşıt Tanıma Sistemi ile yapılan satışlar dahil) ve serbest kullanıcı lisansı sahiplerine yapılan satış miktarları ile askeri akaryakıt teslim miktarları hesaba dahil edilmişken, rafineri tarafından gerçekleştirilen askeri akaryakıt satış miktarları hariç tutulmuştur.

Veri dosyası için tıklayınız.

 

 

Trafiğe kayıtlı otomobillerin yakıt cinsine göre dağılımına bakıldığında, 2017 yılı sonu itibarıyla trafiğe kayıtlı 12.035.978 adet otomobilin %38,4'ü LPG, %35,4’ü dizel, %25,9’u benzin yakıtlıdır. Yakıt türü bilinmeyen otomobillerin oranı ise %0,4’tür [4]. 2016 yılı verilerine göre Avrupa’da LPG’li otomobil oranı en yüksek olan ülke %16 ile Polonya olup, Türkiye’de LPG’li otomobillerin oranı Avrupa ülkelerine göre çok yüksektir.

2016 yılı itibariyle, Avrupa’daki duruma bakılırsa, bilgilerin mevcut olduğu 24 AB ülkesinden 16'sında otomobillerin çoğunluğu benzinli motora sahiptir [5]. 2016 yılında, AB-28 ülkeleri otomobil filosunun ortalama %42'si dizel motorludur. 2017 yılında AB'de kayıtlı toplam binek otomobillerin yaklaşık %3'ü alternatif yakıtlı ve elektrikli araçlardan oluşmaktadır [6].

 

GRAFİK 4- TRAFİĞE KAYITLI OTOMOBİLLERİN YAKIT CİNSİNE GÖRE DAĞILIMI (%) (2004-2017)

Kaynak: TÜİK, http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=27640

(1) Yakıt türü bilinmeyenler, ruhsat işlemlerinde yakıt türü boş bırakılan veya sehven hatalı veri girişi yapılan taşıtlar ile elektrikli taşıtları kapsamaktadır.

Veri dosyası için tıklayınız.

 

 

 

KAYNAKLAR

[1] Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, http://www.eigm.gov.tr/tr-TR/Denge-Tablolari/Denge-Tablolari

[2] https://ec.europa.eu/eurostat/documents/3217494/9172750/KS-EN-18-001-EN-N.pdf/474c2308-002a-40cd-87b6-9364209bf936

[3] Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu

[4] Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı, “Motorlu Kara Taşıtları, Aralık 2017” Haber Bülteni, 02/02/2018, Sayı: 27640, http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=27640

[5] https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Passenger_cars_in_the_EU

[6] https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/size-of-the-vehicle-fleet/size-of-the-vehicle-fleet-9