Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
5.3 Hava Kalitesinde PM10 ve SO2 Ortalamaları

Tipi: Durum

Tanımı: Bu gösterge farklı kentsel alan tipleri için yıllık ortalama SO2 ve PM10 konsantrasyonlarını gösterir.

Birimi: Mikrogram/m3

 

Önem: 

Partiküler Madde (PM10) ve çapı 10 mikrometreden küçük diğer tanecikler akciğerlere ulaşarak iltihaplanmaya ya da insanları çok olumsuz etkileyecek kalp ve akciğer hastalıklarına neden olabilirler.

Kükürt dioksit (SO2) insanlar için doğrudan zehirleyicidir; temel olarak solunum fonksiyonlarını etkiler. Sülfürik asit ve sülfat formuna dönüşmesi durumunda insan sağlığını dolaylı olarak tehdit edebilir.

 

Değerlendirme:

Dış ortam havasında kirleticilerin konsantrasyonları hava kirliliği açısından temel bir durum göstergesidir. Bu gerekçe ile “Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı” kapsamında 81 ilde kurulu bulunan hava kalitesi izleme istasyonlarından alınan veriler toplanmakta, ayrıca sürekli ve çevrimiçi olarak www.havaizleme.gov.tr internet adresinden de halkın bilgisine sunulmaktadır.

Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağından elde edilen bilgilere göre, 2020 yılında kirliliğin en yüksek olduğu 10 istasyonda ölçülen ve doğrulanmış olan yıllık ortalama PM10 ve SO2 verileri Tablo 10’da sunulmaktadır. Hakkari 2020 yılının en yüksek yıllık SO2 ortalamasını vermektedir. Muş istasyonu ise yıllık ortalama PM10 değeri bakımından 2020 yılının en yüksek istasyonu olarak görülmektedir.

2016-2020 yılları arasındaki son beş yıllık döneme bakıldığında, yıllık PM10 ortalamalarının en yüksek olduğu ilk 10 istasyon arasına Bursa, Iğdır, Adana ve Şırnak istasyonunun 3 kez girdiği görülmektedir. Son beş yıllık dönemde, yıllık SO2 ortalamalarının en yüksek olduğu ilk 10 istasyon arasına Edirne 5 kez, Trabzon istasyonunun ise 3 kez girdiği görülmektedir.

TABLO 9–2020 YILINA AİT PM10 ve SO2 ORTALAMALARININ EN YÜKSEK OLDUĞU HAVA KALİTESİ İZLEME İSTASYONLARI

İstasyon Adı

PM10

(μg/m3)*

 

İstasyon Adı

SO2

(μg/m3)*

MUŞ

109

 

HAKKARİ

175

BATMAN

102

 

MANİSA SOMA

101

ANKARA CEBECİ

92

 

EDİRNE KEŞAN

69

IĞDIR

91

 

ŞIRNAK

38

DÜZCE

75

 

ŞANLIURFA

37

İÇEL

74

 

TUNCELİ

29

KİLİS

73

 

ORDU

27

KAYSERİ OSB

72

 

BİTLİS

26

DENİZLİ BAYRAMYERİ

71

 

MUĞLA

23

ŞIRNAK

70

 

KAHRAMANMARAŞ

22

*  İstasyonlardan alınan valide edilmiş saatlik ortalama verilerinden %90 ve üzeri olanlar esas alınarak değerlen- dirilmiştir

MHTM: Marmara Temiz Hava Merkezi

Kaynak: Çevre,Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü, Laboratuvar, Ölçüm ve İzleme Dairesi Başkanlığı, 2021

Grafik 27’de, son beş yılın PM10 ortalama konsantrasyonları verilmektedir. Buna göre 2020 yılında ulusal sınır ve Avrupa Birliği sınır değeri ise %11 oranında aşılmıştır.

GRAFİK 27- SON BEŞ YILIN (2014-2020) ORTALAMA PM10 KONSANTRASYONLARI

Kaynak: : Çevre,Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü, Laboratuvar, Ölçüm ve İzleme Dairesi Başkanlığı, 2021

 

Hava kalitesinin iyileştirilmesi amacıyla “Temiz Hava Eylem Planları” kapsamında; ısınma amaçlı kullanılan yakıt türünün kontrolü, yakma sistemlerinin iyileştirilmesi, binalarda mantolama, ateşçilerin eğitimi ve motorlu taşıtlardan kaynaklanan kirlilik yüklerinin azaltılmasına ilişkin tedbirlerin etkinliğinin artırılması için gereken çalışmalar yapılmakta ve yapılmaya devam etmektedir. Gerek yerel yönetimler gerekse Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve İl Müdürlükleri hava kirliliğinin kontrolü amacıyla yapılan çalışmalarını sürdürmektedir.

 

 

 

 

 

 

2005-2017 yılları arası il düzeyinde PM10, PM2,5 ,SO2, NO2, CO ve O3 verileri için tıklayınız.

 

 

 

KAYNAKLAR:

Çevre,Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü, Laboratuvar, Ölçüm ve İzleme Dairesi Başkanlığı, 2021