Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
5.3 Hava Kalitesinde PM10 ve SO2 Ortalamaları

Tipi: Durum

Tanımı: Bu gösterge farklı kentsel alan tipleri için yıllık ortalama SO2 ve PM10 konsantrasyonlarını gösterir.

Birimi: Mikrogram/m3

 

Önem: 

Partiküler Madde (PM10) ve çapı 10 mikrometreden küçük diğer tanecikler akciğerlere ulaşarak iltihaplanmaya ya da insanları çok olumsuz etkileyecek kalp ve akciğer hastalıklarına neden olabilirler.

Kükürt dioksit (SO2) insanlar için doğrudan zehirleyicidir; temel olarak solunum fonksiyonlarını etkiler. Sülfürik asit ve sülfat formuna dönüşmesi durumunda insan sağlığını dolaylı olarak tehdit edebilir.

 

Değerlendirme:

Dış ortam havasında kirleticilerin konsantrasyonları hava kirliliği açısından temel bir durum göstergesidir. Bu gerekçe ile “Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı” kapsamında 81 ilde kurulu bulunan hava kalitesi izleme istasyonlarından alınan veriler toplanmakta, ayrıca sürekli ve çevrimiçi olarak www.havaizleme.gov.tr internet adresinden de halkın bilgisine sunulmaktadır.

Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağından elde edilen bilgilere göre, 2018 yılında kirliliğin en yüksek olduğu 10 istasyonda ölçülen ve doğrulanmış olan yıllık ortalama PM10 ve SO2 verileri Tablo 10’da sunulmaktadır. Edirne (Keşan) son 4 yıldır en yüksek yıllık SO2 ortalamasını vermektedir. Iğdır istasyonu ise yıllık ortalama PM10 değeri bakımından 2018 yılının en yüksek istasyonu olarak görülmektedir.

2014-2018 yılları arasındaki son beş yıllık döneme bakıldığında, yıllık PM10 ortalamalarının en yüksek olduğu ilk 10 istasyon arasına Manisa ve Iğdır istasyonunun 5 kez, Muş ve Düzce istasyonunun ise 4 kez girdiği görülmektedir. Son beş yıllık dönemde, yıllık SO2 ortalamalarının en yüksek olduğu ilk 10 istasyon arasına Edirne ve Manisa 5 kez, Yozgat istasyonunun ise 4 kez girdiği görülmektedir.

 

TABLO 10–2018 YILINA AİT PM10 ve SO2 ORTALAMALARININ EN YÜKSEK OLDUĞU HAVA KALİTESİ İZLEME İSTASYONLARI

İstasyon Adı

PM10

(μg/m3)*

 

İstasyon Adı

SO2

(μg/m3)*

IĞDIR

114

 

EDİRNE KEŞAN

238

İSTANBUL SULTANGAZİ MTHM

104

 

MANİSA SOMA

85

MUŞ

99

 

AMASYA SULUOVA

67

BURSA

98

 

ÇANAKKALE ÇAN MTHM

63

KAHRAMANMARAŞ ELBİSTAN

93

 

ŞIRNAK

60

AĞRI DOĞUBEYAZIT

88

 

HAKKARİ

43

MANİSA

88

 

ÇORUM MİMARSİNAN

41

DÜZCE

86

 

SAMSUN CANİK

36

KAYSERİ HÜRRİYET

86

 

TEKİRDAĞ MERKEZ MTHM

34

SİİRT

85

 

AMASYA MERZİFON

32

*  İstasyonlardan alınan valide edilmiş saatlik ortalama verilerinden %90 ve üzeri olanlar esas alınarak değerlendirilmiştir.

MHTM: Marmara Temiz Hava Merkezi

Kaynak: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü, Laboratuvar, Ölçüm ve İzleme Dairesi Başkanlığı

 

Grafik 28’de, son beş yılın PM10 ortalama konsantrasyonları verilmektedir. Buna göre 2018 yılında ulusal sınır değer %11 oranında, Avrupa Birliği sınır değeri ise %18 oranında aşılmıştır.

GRAFİK 28- SON BEŞ YILIN (2014-2018) ORTALAMA PM10 KONSANTRASYONLARI

Kaynak: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü, Laboratuvar, Ölçüm ve İzleme Dairesi Başkanlığı

 

Hava kalitesinin iyileştirilmesi amacıyla “Temiz Hava Eylem Planları” kapsamında; ısınma amaçlı kullanılan yakıt türünün kontrolü, yakma sistemlerinin iyileştirilmesi, binalarda mantolama, ateşçilerin eğitimi ve motorlu taşıtlardan kaynaklanan kirlilik yüklerinin azaltılmasına ilişkin tedbirlerin etkinliğinin artırılması için gereken çalışmalar yapılmakta ve yapılmaya devam etmektedir. Gerek yerel yönetimler gerekse Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve İl Müdürlükleri hava kirliliğinin kontrolü amacıyla yapılan çalışmalarını sürdürmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

2005-2017 yılları arası il düzeyinde PM10, PM2,5 ,SO2, NO2, CO ve O3 verileri için tıklayınız.

 

 

 

KAYNAKLAR:

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü, Laboratuvar, Ölçüm ve İzleme Dairesi Başkanlığı