Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
6.1 Su kullanımı

Tipi: Baskı

Tanımı: Bu gösterge, içme suyu, sanayi ve tarım sektörlerinin su ihtiyacının karşılanması amacıyla tatlı su kaynaklarının (yüzey ve yeraltı) kullanımını göstermektedir. Su kullanım indeksi ise (WEI), tatlı sulardan çekilen ortalama yıllık toplam su miktarının ülke seviyesinde ortalama toplam yıllık yenilenebilir tatlı su kaynaklarına bölünmesi ile elde edilir ve yüzdelik oran olarak ifade edilir.

Birimi: milyar m3/yıl, %

Önem: Tatlı su kaynaklarının yanlış kullanımı, biyoçeşitliliğin kaybı dahil olmak üzere sulak arazilerdeki değişimden kaynaklanan birçok ekonomik ve çevresel zarara neden olmaktadır.

Değerlendirme:

DSİ verilerine göre 2020 yılı için sektörel su kullanımları;Sulamada 44 Milyar m³ (76,8) İçme, Kullanma ve Sanayide 13,30 Milyar m³ (%23,2), toplam su kullanımları (40,7 Milyar m³ yerüstü, 16,60 Milyar m³ ise yeraltısuyu kullanımı olmak üzere) 57,30 Milyar m³’tür[i], Diğer su kullanım verileri için TÜİK verilerinden hareketle Belediye ve köylerde içme/kullanma suyu şebekesi ile dağıtılmak; imalat sanayi işyerleri, termik santraller, Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) ve maden işletmeleri tarafından ise kullanılmak amacıyla 2018 yılında su kaynaklarından 9,5 milyar m³’ü soğutma amaçlı olmak üzere toplam 17,5 milyar m³ su çekildi. 2020 yılında ise su kaynaklarından 9,8 milyar m³’ü soğutma amaçlı olmak üzere toplam 18,2 milyar m³ su çekilmiştir[ii] 

 

TABLO 10- KULLANIMLARINA GÖRE SU KAYNAKLARINDAN ÇEKİLEN SU MİKTARI (milyar m3/yıl)

Yıllar

2008

2010

2012

2014

2016

2018

2020

Belediyeler

4,55

4,78

4,94

5,23

5,83

6,19

6,49

Köyler

1,22

1,01

1,04

0,43

0,38

0,39

0,42

İmalat sanayi işyerleri

1,31

1,56

1,79

2,20

2,12

2,68

2,60

Termik santraller

4,54

4,27

6,40

6,53

8,61

7,87

8,28

Organize sanayi bölgeleri

0,11

0,11

0,14

0,14

0,15

0,16

0,18

Maden işletmeleri

… (*)

0,05

0,11

0,21

0,23

0,24

0,27

Sulama

33,77

38,15

41,55

35,85

43,06

43,95

44,0

Toplam

 

49,95

55,96

50,59

60,38

61,48

62,24

(*) Bilgi yoktur.

Not: TÜİK verilerinde deniz suyu kullanımı dahildir.

Kaynaklar: “Sulama” rakamları için Kaynak, Tarım ve Orman Bakanlığı Devlet Su işleri Genel Müdürlüğü (DSİ),http://www.dsi.gov.tr/dsi-resmi-istatistikler bölümünden alınan yüzey ve yeraltı suyu miktarlarıdır.

Diğer veriler için; TÜİK “ Sektörel Su ve Atıksu İstatistikleri, 2020” Haber Bülteni,

 

 

GRAFİK 30- SEKTÖRLERE GÖRE SU KULLANIMI, (2010-2020)

Su kullanım indeksi (WEI); tatlı sulardan çekilen ortalama yıllık toplam su miktarının ülke seviyesinde ortalama toplam yıllık yenilenebilir tatlı su kaynaklarına bölünmesi ile elde edilir ve yüzdelik oran olarak ifade edilir.

Türkiye’de yıllık ortalama yağış yaklaşık 574 mm olup, yılda ortalama 450 milyar m3 suya tekabül etmektedir. Günümüz teknik ve ekonomik şartları çerçevesinde, çeşitli maksatlara yönelik olarak tüketilebilecek yerüstü suyu potansiyeli yılda ortalama toplam 94 milyarm3’tür, 18 milyarm3 olarak belirlenen yeraltı suyupotansiyeli ile birlikte ülkemizin tüketilebilir yerüstü ve yeraltı su potansiyeli yılda ortalama toplam 112 milyar m3 olup, 57 milyar m3’ü kullanılmaktadır. Ülkemizde kişi başına düşen kullanılabilir yıllık su miktarı 2000 yılında 1 652 m3, 2009 yılında 1 544 m3, 2020 yılında ise 1 346 m3 olmuştur[iii].


 

 


[i] Tarım ve Orman Bakanlığı Devlet Su işleri Genel Müdürlüğü (DSİ) , 2021

[ii] Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı, “Su ve Atıksu İstatistikleri, 2020” Haber Bülteni, Sayı: 37197; https:// data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Su-ve-Atiksu-Istatistikleri-2020-37197

[iii] Tarım ve Orman Bakanlığı Devlet Su işleri Genel Müdürlüğü (DSİ) Toprak Su Kaynakları, https://dsi.gov. tr/Sayfa/Detay/754