Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
Kaynak Verimliliği

Tipi: İtici Güç

Tanımı: Kaynak verimliliği; gayrisafi yurtiçi hasılanın  yurtiçi madde tüketimine oranıdır. Yurtiçi madde tüketimi miktarı ise, yurtiçi kaynaklı tüketilen yıllık hammadde miktarı ile fiziksel ithalat miktarının toplanıp, fiziksel ihracat miktarının çıkarılması ile bulunur.

Birimi: Euro/kg

Önem: Gayrisafi yurtiçi hasıla üretirken ülke kaynaklarının ne kadar verimli kullanıldığını gösterir.

Doğal kaynaklar ekonomimizi ve yaşam kalitemizi desteklemektedir. Artan kaynak verimliliği, sürdürülebilir büyümenin güvence atlına alınmasında kilit unsurlardan biridir ve ekonomik fırsatlar yaratma, verimliliği artırma, maliyetleri düşürme ve rekabet gücünü artırma potansiyeline sahiptir[1]

Değerlendirme:

2000 yılına göre karşılaştırma yapıldığında 2000 ile 2015 yılları arasında kaynak verimliliği AB-28 ekonomisinde %35 oranında, Türkiye’de ise %30 oranında artmıştır [1].

 

GRAFİK 1- YILLAR İTİBARİYLE KAYNAK VERİMLİLİĞİ

Kaynak: EUROSTAT, http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do

 

Kaynak verimliliği göstergesinin ülkeler arası karşılaştırmasında satın alma gücü standartlarında GSYH (kod: RP_PPS) kullanılmalıdır. Buna göre, Türkiye’de 2015 yılı verileriyle tüketilen her kilogram malzeme için 1,5 Euro gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYH) oluşturulurken, 2017 verileriyle AB-28 ülkelerinde bu rakam 2,2 Euro olmuştur [2].

Kişi başına yurtiçi madde tüketimi, ülke ekonomisi için kullanılan üretim ve girdilerin verimli kullanılma düzeyini gösterir. Türkiye’de kişi başına yurtiçi madde tüketimi 2000 yılında 9,5 ton iken 2015 yılında %35,8 artarak 12,9 ton’a çıkmıştır. AB-28 ülkeleri ortalaması kişi başına yurtiçi madde tüketimi ise, 2000 yılında 15,6 ton iken 2015 yılında %14,1 azalarak 13,5 ton’a düşmüştür. Bununla birlikte, yurtiçi madde tüketimi seviyesi, Avrupa ülkelerinde, kişi başına yaklaşık 9 ton’dan (İtalya, İngiltere, İspanya, Hollanda ve Hırvatistan) kişi başına yaklaşık 30 ton (Finlandiya, Norveç ve Estonya) arasında değişmektedir.

Küresel ticaret dengesi sıfır olduğunda dünya yurtiçi madde tüketimine eşdeğer olan dünya çapında madde tüketimi, 2000 yılında kişi başına düşen 8,5 ton'dan 2015 yılında kişi başına 11,9 ton’a istikrarlı bir şekilde artmıştır [2].

Türkiye’nin kişi başına yurtiçi madde tüketimi 2015 yılı itibariyle AB-28 ülkeleri ortalamasının altında, ancak dünya ortalamasının üzerindedir.

 

GRAFİK 2- YILLAR İTİBARİYLE KİŞİ BAŞINA YURTİÇİ MADDE TÜKETİMİ

Kaynak: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Material_flow_accounts_and_resource_productivity#Material_consumption_by_EU_Member_State

Veri dosyası için tıklayınız.

 

Yurtiçi madde tüketiminin malzeme kategorisine göre dağılımına bakıldığında; Türkiye ve AB-28 ülkelerinin ortalama yurtiçi madde tüketiminde metalik olmayan minerallerin payının toplamın yaklaşık yarısını oluşturduğu görülmektedir. Metalik olmayan minerallerin tüketimi ülkelerin inşaat yatırımları, altyapı yatırımları (örneğin yol ağları gibi) ve nüfus yoğunlukları tarafından etkilenmektedir [2].

 

GRAFİK 3- MALZEME KATEGORİSİNE GÖRE TÜKETİM (Kişi başına ton)

Kaynaklar:

1) TÜİK'in Sürdürülebilir Kalkınma Göstergeleri

2) Eurostat (online data code: env_ac_mfa; demo_gind)

Veri dosyası için tıklayınız.


 

 

KAYNAKLAR

[1] http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Resource_productivity_statistics

[2] https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Material_flow_accounts_and_resource_productivity#Material_consumption_by_EU_Member_State