Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
Toplam Tür Sayısı, Tehdit Altındaki Türler, Endemizm Oranı (%)

Tipi: Etki

Tanımı: Ülkemizin sahip olduğu, toplam tür sayısı, tehdit altındaki türlerin sayısı, endemik tür sayı ve oranını kapsamaktadır. Bu gösterge, tür zenginliğini ve tehdit altındaki ve/veya korunan endemik bitki türlerin toplam bitki türü sayısına oranını ifade eder.

Birimi: Adet, %

Önem: Birçok insan faaliyetinin çevreye etkisi biyolojik çeşitlilikle ilişkilidir. Biyolojik çeşitlilik ulusal ve uluslararası bir miras olarak düşünülmekte ve bu nedenle koruma amacıyla ölçümler yapılmaktadır. Ülkemizin biyoçeşitlilik açısından zenginliği, bu göstergenin önemini artırmaktadır.

Değerlendirme:

Bitkisel çeşitlilik ve orijin merkezlerinden Akdeniz ve Yakın Doğu Merkezleri Türkiye’de örtüşmektedir ve pek çok kültür bitkisinin genetik çeşitlilik merkezi için anavatan durumundadır.

Ülkemiz, özellikle tohumlu bitkiler açısından bulunduğu iklim kuşağı göz önüne alındığında bitki türleri açısından oldukça zengin sayılabilecek konuma sahiptir. Tohumlu bitkilerden çiçekli bitki grubunda (Angiospermae) endemizm oranı çok yüksek olup tür ve türaltı seviyesinde 11.000’e yakın çiçekli bitki türünden 3925’i endemiktir ve endemizm oranı %34 civarındadır.

Tohumsuz bitkiler içerisinde en iyi bilinen bitki grubu Eğreltiler (Pteridophtyes)’dir. Türkiye’den tespit edilen tür ve türaltı seviyedeki eğrelti sayısı 101 olup bunlardan sadece 3’ü endemiktir [1].

Türkiye endemik bitkiler açısından çok zengin olmasına rağmen, zenginliği oluşturan bu türlerin bazıları ciddi tehditlerle karşı karşıyadır. IUCN 2001 kriterlerine göre endemik türlerimizin yaklaşık 600 kadarı “Çok tehlikede CR”, 700 kadarı da “Tehlikede EN” kategorisinde yer almaktadır.

 

TABLO 1- ÇEŞİTLİ BİTKİ GRUPLARINA AİT TÜR VE TÜR ALTI TAKSON SAYILARI, ENDEMİZM DURUMU, NADİR VE TEHDİT ALTINDAKİ TÜR SAYILARI, NESLİ TÜKENMİŞ TÜRLER

Bitki Grupları

Tanımlanmış Türler/alttürler

Endemik Türler

Nadir ve Tehlike Altındaki Türler

Soyu Tükenmiş Türler

Algler

2.150

-

bilinmiyor

bilinmiyor

Likenler

1.000

-

bilinmiyor

bilinmiyor

Karayosunları

910

2

2

bilinmiyor

Eğreltiler

101

3

1

bilinmiyor

Açık-Tohumlular

35

5

1

bilinmiyor

Tek-çenekliler

1.765

420

180

-

Çift-çenekliler

9.100

3.500

1.100

11

Kaynak: Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Stratejisi ve Eylem Planı 2007

 

Türkiye, fauna açısından da bulunduğu kuşak itibariyle zengin ve ilginçtir. Ülkemizde 460 kuş, 161 memeli, 141 sürüngen, 480 deniz balığı ve 236 tür tatlı su balığının yaşadığı tespit edilmiştir.

Türkiye’de yayılış gösteren 141 sürüngen ve amfibi türünden 16’sı endemik olup bunlardan 10’u tehdit altındadır. Kuşlardan Türkiye’ye endemik tür yoktur. Bununla birlikte memelilerden 5 tür, 32 alttür, sürüngenlerden 16 tür ve/veya alttür, tatlısu balıklarından ise 70 tür/alttür balık endemiktir.

Omurgasız faunası, omurgalılar kadar iyi bilinmemekle birlikte, tanımlanan tür sayısının 30.000, tahmin edilen tür sayısının da 60.000-80.000 civarında olduğu bilinmektedir.

Türkiye sularında 10 deniz memeli türünün varlığı tespit edilmiştir. Akdeniz havzasında düzenli veya ara sıra Akdeniz’e giren 21 adet deniz memeli türüne karşın, Karadeniz’de sadece 3 tür yaşamaktadır. Akdeniz fokunun (Monachus monachus) ise 1994 yılından beri Karadeniz’de görülmediği belirtilmektedir.

 

TABLO 2- ÇEŞİTLİ HAYVAN GRUPLARINA AİT TÜR VE TÜR ALTI TAKSON SAYILARI, ENDEMİZM DURUMU, NADİR VE TEHLİKE ALTINDAKİ TÜR SAYILARI, NESLİ TÜKENMİŞ TÜRLER

Hayvan grupları

Tanımlanmış türler

Endemik türler/ alttür, varyete

Nadir ve tehlike altındaki türler

Soyu tükenmiş türler

OMURGALILAR

 

 

 

 

Sürüngenler/Amfibi

141

16

10

-

Kuşlar

460

 

17

-

Memeliler

161

37

23

4

Tatlısu balıkları

236

70

-

4

Deniz balıkları

480

-

-

-

OMURGASIZLAR

 

 

 

 

Yumuşakçalar

522

203

bilinmiyor

bilinmiyor

Kelebekler

6.500

89

89

bilinmiyor

Çekirgeler

600

270

-

-

Kızböcekleri

114

-

-

-

Kınkanatlılar

~10.000

~3.000

-

-

Yarımkanatlılar

~1.400

~200

-

-

Eşkanatlılar

~1.500

~200

-

-

Kaynak: Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Stratejisi ve Eylem Planı 2007

 

 

Biyokaçakçılık ile mücadelede kapsamında, 2007-2017 yılları arasında tespit edilen vaka sayıları ise aşağıda verilmektedir.

 

TABLO 3- YILLARA GÖRE TESPİT EDİLEN BİYOKAÇAKÇILIK VAKA SAYILARI (2007-2017)

YILLAR

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

Tespit Edilen Biyokaçakçılık Vaka Sayıları

2

2

2

9

21

11

2

5

8

3

3

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (http://www.milliparklar.gov.tr/resmiistatistikleryeni)

 

 

KAYNAKLAR:

[1] Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı, Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi Ulusal Odak Noktası “Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Stratejisi ve Eylem Planı” 2007, Ankara.

[2] arım ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü.