Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
Birincil ve Nihai Enerji Yoğunluğu

Tipi: Birincil enerji yoğunluğu tepki, nihai enerji yoğunluğu ise itici güç göstergesidir.

 

Tanımlar: 

Birincil ve Nihai Enerji Yoğunluğu; Birincil enerji tüketiminin GSYH’ye oranlanması sonucu hesaplanan yoğunluk birincil enerji yoğunluğu, nihai enerji tüketiminin GSYH’ye oranlanması sonucu hesaplanan yoğunluk ise nihai enerji yoğunluğu olarak adlandırılmaktadır. Ayrıca, birincil enerji yoğunluğu bölgesel ve ülkeler bazında bir birim GSYH yaratabilmek için ne kadar enerji gerektiğini ölçen bir enerji verimliliği göstergesidir.

Birimi:  kep/2010$

Önem: Gösterge değerlerindeki düşüş enerji verimliliğinin iyileşmesi anlamına gelmektedir. Ayrıca, birincil enerji yoğunluğu bölgesel ve ülkeler bazında bir birim GSYH yaratabilmek için ne kadar enerji gerektiğini ölçen bir enerji verimliliği göstergesidir. Söz konusu göstergenin düzeyi ülkelerin veya bölgelerin ekonomik yapısı, enerji tüketim yapısı, iklimsel koşulları ve teknik enerji verimliliğini göstermektedir. Enerji yoğunluğu eğilimi ekonomi ve sanayideki yapısal değişiklikler, enerji tüketim yapısındaki değişimler ve nihai kullanıcıların kullandıkları ekipman ve bina sektöründeki verimliliklerden etkilenmektedir.

Değerlendirme:

2016 yılında Türkiye’nin birincil enerji yoğunluğu, 2000 yılına kıyasla %19,6 oranında azalarak 0,12 kep/2010$ olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılı verileriyle birincil enerji yoğunluğunda dünya ortalaması 0,18 kep/2010$’dır. OECD ve AB-28 ülkelerinin ortalaması ise sırasıyla 0,11 ve 0,09 kep/2010$’dır. Türkiye’ nin birincil enerji yoğunluğu, OECD ülkelerinin ortalamasına hayli yakın bir konumda olmakla birlikte AB ülkelerinin ortalaması ile karşılaştırıldığında ise yüksek yani daha kötü kalmaktadır.

2005-2015 döneminde Türkiye’ nin GSYİH’si bir birim artarken enerji tüketimi 0,8 birimlik artış göstermiştir. Bununla birlikte, aynı dönemde GSYİH’ sini bir birim artıran Fransa enerji tüketimini 1,1, Almanya 0,5, Japonya 3,5 ve İngiltere 1,8 birim azaltmıştır.

Nihai enerji yoğunluğunda da aynı birincil enerji yoğunluğunda olduğu gibi bir azalma trendi görülmektedir. Nihai enerji yoğunluğu, 2000-2016 döneminde %20,1 oranında azalarak 2016 yılında 0,09 kep/2010$ değerine ulaşmıştır.

Grafik 101’de birincil ve nihai enerji yoğunluklarının 2000-2016 döneminde artış/azalış eğilimi verilmekte olup nihai enerji yoğunluğunun birincil enerji yoğunluğuna oranının (NEY/BEY) artış eğiliminde olduğu görülmektedir. Söz konusu oranın artması, nihai tüketicilere daha fazla elektrik enerjisi ulaştırıldığı anlamını taşımaktadır [2].

 

GRAFİK 1- YILLAR İTİBARİYLE BİRİNCİL VE NİHAİ ENERJİ YOĞUNLUĞU (İklim Düzeltmeli)

Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü, http://www.enerji.gov.tr/File/?path=ROOT%2f1%2fDocuments%2fSayfalar%2fenver_gelisim_rapor_2018.pdf

Not: Birincil ve nihai enerji yoğunlukları hesaplanırken Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı tarafından 12/12/2016 tarihinde yayımlanan 2009 yılı bazlı yeni GSYH serisi rakamları dikkate alınarak hesaplanmıştır.

 

 

 

Sektörler bazında nihai enerji yoğunlukları incelendiğinde, enerji yoğunluğu en yüksek olan sektörün imalat sanayii olduğu görülmekte olup onu sırasıyla sanayi, tarım, konut (hane halkı harcamaları bazında), ulaştırma ve hizmet sektörleri takip etmektedir [3].

 

GRAFİK 2- YILLAR İTİBARİYLE SEKTÖREL NİHAİ ENERJİ YOĞUNLUKLARI

Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü, http://www.enerji.gov.tr/File/?path=ROOT%2f1%2fDocuments%2fSayfalar%2fenver_gelisim_rapor_2018.pdf

Not: Birincil ve nihai enerji yoğunlukları hesaplanırken Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı tarafından 12/12/2016 tarihinde yayımlanan 2009 yılı bazlı yeni GSYH serisi rakamları dikkate alınarak hesaplanmıştır.

Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü

Not: Birincil ve nihai enerji yoğunlukları hesaplanırken Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı tarafından 12/12/2016 tarihinde yayımlanan 2009 yılı bazlı yeni GSMH serisi rakamları dikkate alınarak hesaplanmıştır.

 

 

 

KAYNAKLAR

[1] Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı

[2] https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Renewable_energy_statistics#of_electricity_generated_come_from_renewable_sources

[3] http://www.enerji.gov.tr/File/?path=ROOT%2f1%2fDocuments%2fSayfalar%2fenver_gelisim_rapor_2018.pdf