Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
11.8 Birincil ve Nihai Enerji Yoğunluğu

Tipi: Birincil enerji yoğunluğu tepki, nihai enerji yoğunluğu ise itici güç göstergesidir.

 

Tanımlar: 

Birincil ve Nihai Enerji Yoğunluğu; Birincil enerji tüketiminin GSYH’ye oranlanması sonucu hesaplanan yoğunluk birincil enerji yoğunluğu, nihai enerji tüketiminin GSYH’ye oranlanması sonucu hesaplanan yoğunluk ise nihai enerji yoğunluğu olarak adlandırılmaktadır. Ayrıca, birincil enerji yoğunluğu bölgesel ve ülkeler bazında bir birim GSYH yaratabilmek için ne kadar enerji gerektiğini ölçen bir enerji verimliliği göstergesidir.

Birimi:  kep/2010$

Önem: Gösterge değerlerindeki düşüş enerji verimliliğinin iyileşmesi anlamına gelmektedir. Ayrıca, birincil enerji yoğunluğu bölgesel ve ülkeler bazında bir birim GSYH yaratabilmek için ne kadar enerji gerektiğini ölçen bir enerji verimliliği göstergesidir. Söz konusu göstergenin düzeyi ülkelerin veya bölgelerin ekonomik yapısı, enerji tüketim yapısı, iklimsel koşulları ve teknik enerji verimliliğini göstermektedir. Enerji yoğunluğu eğilimi ekonomi ve sanayideki yapısal değişiklikler, enerji tüketim yapısındaki değişimler ve nihai kullanıcıların kullandıkları ekipman ve bina sektöründeki verimliliklerden etkilenmektedir.

Değerlendirme:

2018 yılında Türkiye’nin birincil enerji yoğunluğu, 2000 yılına kıyasla %24 oranında azalarak 0,12 kep/2010$ olarak gerçekleşmiştir.2017 yılı verileriyle birincil enerji yoğunluğunda dünya ortalaması 0,18 kep/2010$’dır. OECD ve AB-28 ülkelerinin ortalaması ise sırasıyla 0,11 ve 0,09 kep/2010$’dır. Türkiye’nin birincil enerji yoğunluğu, OECD ülkelerinin ortalamasına hayli yakın bir konumda olmakla birlikte AB ülkelerinin ortalaması ile karşılaştırıldığında yüksek kalmaktadır.

Nihai enerji yoğunluğunda da aynı birincil enerji yoğunluğunda olduğu gibi bir azalma trendi görülmektedir. Nihai enerji yoğunluğu, 2000-2018 döneminde %25,4 oranında azalarak 2018 yılında 0,09 kep/2010$ değerine ulaşmıştır. 2000 Yıllına oranla azalma eğilimi göstermekle birlikte 2013 yılından beri 0,09 kep/2010$ bandında yer almaktadır, dolayısıyla 2000-2013 yılları arasında gösterilen başarı 2013 yılından itibaren durağanlığa geçmiştir.

Grafikte birincil ve nihai enerji yoğunluklarının 2000-2018 döneminde artış/azalış eğilimi verilmekte olup nihai enerji yoğunluğunun birincil enerji yoğunluğuna oranının (NEY/BEY) 2018 yılında bir önceki yıla oranla azaldığı gözlenmiştir.

 

GRAFİK 110- YILLAR İTİBARİYLE BİRİNCİL VE NİHAİ ENERJİ YOĞUNLUĞU (İklim Düzeltmeli)

Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Enerji Verimliliği ve Çevre Dairesi Başkanlığı

 

 

GRAFİK 111- YILLAR İTİBARİYLE SEKTÖREL NİHAİ ENERJİ YOĞUNLUKLARI

Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Enerji Verimliliği ve Çevre Dairesi Başkanlığı

 

Sektörler bazında nihai enerji yoğunlukları incelendiğinde, enerji yoğunluğu en yüksek olan sektörün sanayi olduğu görülmekte olup onu sırasıyla tarım, konut ve hizmet ulaştırma sektörleri takip etmektedir[i].

 


[i] Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Enerji Verimliliği ve Çevre Dairesi Başkanlığı, 2019