Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
11.3 Sektörlere Göre Nihai Enerji Tüketimi

Tipi: İtici güç

Tanım: Nihai enerji tüketimi, tüm enerji kullanımları için nihai tüketicinin kapısına kadar ulaştırılan enerjiyi kapsar. Tüm sektörlerdeki nihai enerji tüketiminin toplamı olarak hesaplanır. Bunlar, sanayi, ulaşım, hane halkı, hizmet sektörü ve tarımı kapsamaktadır.

Birimi: Ton petrol eşdeğeri (TEP)

Önem: Sektöre göre nihai enerji tüketimindeki eğilim, enerji tüketiminin azaltılmasında elde edilen gelişmeyi ve son kullanıcı olan farklı sektörlerin (ulaşım, sanayi, hizmet ve hane halkı) ilgili çevresel etkilerini sunar. Ayrıca, enerji tüketimi ve enerji verimini etkilemeye çalışan ana politikaların başarısını gözlemlemeye yardımcı olmak için de kullanılır.

Nihai enerji tüketimiyle ilgili veriler, enerji kullanımının çevresel etkilerini hesaplamaya yardımcı olur. Çevre üzerindeki enerjiyle ilişkili baskıların tipi ve boyutu hem enerji kaynaklarına (ve nasıl kullanıldıklarına) ve hem de tüketilen toplam enerji miktarına bağlıdır. Çevre üzerindeki enerjiyle ilişkili baskıları azaltmanın bir yolu, sonuç olarak daha az enerji kullanmaktır. Bu, enerji ilişkili faaliyetleri (örneğin sıcaklık, kişisel hareketlilik ya da nakliye taşımacılığı için) için harcanan enerji tüketimini azaltma ile ya da enerjiyi daha etkin bir şekilde kullanma ile (talep birimi başına daha az enerji kullanma) ya da her ikisinin birleşmesiyle gerçekleşebilir.

 

Değerlendirme:

Türkiye’de 2019 yılında sektörlerin toplam nihai enerji tüketimi, 1990 yılına göre 2 oranında, 2005 yılına göre V oranında artmış, 2018 yılına göre ise %0,6 oranında artarak 110,649 Mtep olmuştur. Türkiye’de nihai enerji tüketimindeki büyük artışlar, ekonominin büyümesi ile ilişkilendirilebilir, ancak gelişme olarak tanımlayabilmek için enerji yoğunluğunun da düşmesi gerekmekte olup, enerji verimliliği ile birlikte ele almak gereklidir. Örneğin AB-28 ülkelerinde, verimlilik artışına bağlı olarak, 2019 yılı verilerine göre son 10 yılda nihai enerji tüketimi %0,2 oranında azalmıştır[i].

2019 yılında Türkiye’de, nihai enerji tüketiminde en fazla payı mesken ve hizmetler sektörü (2,6) ile sanayi sektörü (1,4) almış, bunları ulaştırma sektörü (%,3) ve tarım-hayvancılık sektörü (%4,3) takip etmiştir. Enerji dışı tüketimin payı %6,5’dir.

Avrupa Birliği ülkeleriyle karşılaştırma yapılacak olursa, AB-28 ülkelerinde 2019 yılında en fazla payı 7,2 ile konut ve hizmetler alırken, bunu sırasıyla (,6 ile ulaştırma, ",5 ile sanayi, %2,7 ile tarım-hayvancılık sektörü takip etmiştir. Enerji dışı tüketimin payı %8,5'tir[ii].

GRAFİK 124- YILLAR İTİBARİYLE SEKTÖRLERE GÖRE NİHAİ ENERJİ TÜKETİMİ (Mtep)

Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı,https://enerji.gov.tr/enerji-isleri-genel-mudurlugu-denge-tablolari,2021

 

Türkiye’de 2019 yılında sektörlerin net elektrik enerjisi tüketimi, 1990 yılına göre 449% oranında, 2005 yılına göre 98% oranında artmış 2018 yılına göre ise 0,4% oranında azalarak 257,3 TWh(Terawatt saat) olmuştur. 2019 yılında Türkiye’de, elektrik enerjisi tüketiminde en fazla payı sanayi sektörü (45%) ve hizmetler sektörü (29%) almış, bunları mesken sektörü (22%) ile tarım ve diğer sektörler (4%) takip etmiştir.

GRAFİK 125- YILLAR İTİBARIYLA SEKTÖRLERE GÖRE NET ELEKTRİK ENERJİSİ TÜKETİMİ (TWh)

 

Kaynak: TEDAŞ Türkiye Elektrik Dağıtım ve Tüketim İstatistikleri, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı,2021


[i]EUROSTAT AB-28 Enerji Denge Tabloları https://ec.europa.eu/eurostat/web/energy/data/energybalances,2021.

[ii] EUROSTAT AB-28 Enerji Denge Tabloları https://ec.europa.eu/eurostat/web/energy/data/energybalances,2021.

 

Veri dosyası için tıklayınız.