Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
11.3 Sektörlere Göre Nihai Enerji Tüketimi

Tipi: İtici güç

Tanım: Nihai enerji tüketimi, tüm enerji kullanımları için nihai tüketicinin kapısına kadar ulaştırılan enerjiyi kapsar. Tüm sektörlerdeki nihai enerji tüketiminin toplamı olarak hesaplanır. Bunlar, sanayi, ulaşım, hane halkı, hizmet sektörü ve tarımı kapsamaktadır.

Birimi: Ton petrol eşdeğeri (TEP)

Önem: Sektöre göre nihai enerji tüketimindeki eğilim, enerji tüketiminin azaltılmasında elde edilen gelişmeyi ve son kullanıcı olan farklı sektörlerin (ulaşım, sanayi, hizmet ve hane halkı) ilgili çevresel etkilerini sunar. Ayrıca, enerji tüketimi ve enerji verimini etkilemeye çalışan ana politikaların başarısını gözlemlemeye yardımcı olmak için de kullanılır.

Nihai enerji tüketimiyle ilgili veriler, enerji kullanımının çevresel etkilerini hesaplamaya yardımcı olur. Çevre üzerindeki enerjiyle ilişkili baskıların tipi ve boyutu hem enerji kaynaklarına (ve nasıl kullanıldıklarına) ve hem de tüketilen toplam enerji miktarına bağlıdır. Çevre üzerindeki enerjiyle ilişkili baskıları azaltmanın bir yolu, sonuç olarak daha az enerji kullanmaktır. Bu, enerji ilişkili faaliyetleri (örneğin sıcaklık, kişisel hareketlilik ya da nakliye taşımacılığı için) için harcanan enerji tüketimini azaltma ile ya da enerjiyi daha etkin bir şekilde kullanma ile (talep birimi başına daha az enerji kullanma) ya da her ikisinin birleşmesiyle gerçekleşebilir.

 

Değerlendirme:

Türkiye’de 2018 yılında sektörlerin toplam nihai enerji tüketimi, 1990 yılına göre %157 oranında, 2005 yılına göre %55 oranında, 2017 yılına göre ise %2,59 oranında azalarak 108,481 Mtep olmuştur(Tablo 28). Türkiye’de nihai enerji tüketimindeki büyük artışlar, ekonominin büyümesi ile ilişkilendirilebilir, ancak gelişme olarak tanımlayabilmek için enerji yoğunluğunun da düşmesi gerekmekte olup, enerji verimliliği ile birlikte ele almak gereklidir. Örneğin AB-28 ülkelerinde, verimlilik artışına bağlı olarak, 2018 yılı verilerine göre son 10 yılda nihai enerji tüketimi %4,6 oranında azalmış olmakla birlikte hedeflenen değerler henüz tutturulamamıştır[i].

2018 yılında Türkiye’de, nihai enerji tüketiminde en fazla payı sanayi sektörü (%33,4) ile mesken ve hizmetler sektörü (%30,5) almış, bunları ulaştırma sektörü (%26,2) ve tarım-hayvancılık sektörü (%4) takip etmiştir. Enerji dışı tüketimin payı %5,8’dir.

Avrupa Birliği ülkeleriyle karşılaştırma yapılacak olursa, AB-28 ülkelerinde 2017 yılında en fazla payı %32 ile ulaştırma alırken, bunu sırasıyla %27,6 ile konut,  %25,7 ile sanayi, %14,8 ile ticaret, kamu hizmetleri gibi diğer sektörler takip etmiştir[ii].

GRAFİK 102- YILLAR İTİBARİYLE SEKTÖRLERE GÖRE NİHAİ ENERJİ TÜKETİMİ (Mtep)

Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, http://www.eigm.gov.tr/tr-TR/Denge-Tablolari/Denge-Tablolari


[i] European Environment Agency, Primary and final energy consumption in the European Union, https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/final-energy-consumption-by-sector-11/assessment

[ii] EUROSTAT Energy statistics, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/ten00124/default/table?lang=en

 

Veri dosyası için tıklayınız.