Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
7.1 Belediye Atıkları Miktarı ve Bertaraf Miktarı

Tipi: Atık üretim miktarları baskı, bunların toplanma, bertaraf ve geri kazanım miktarları ise tepki göstergeleridir.

Tanımı: Belediye atığı, belediyeler tarafından ya da belediyeler adına toplanan atıkları temsil eder; asıl kısım evsel atıklardan oluşur, fakat ticaretten, ofis binalarından, kurumlardan ve küçük işletmelerden alınan atıklar da dahildir.

Birimi: milyon ton, %

Önem: Atık, hem malzeme hem de enerji cinsinden büyük bir kaynak kaybını temsil eder. Üretilen atığın miktarı, özellikle doğal özkaynakların kullanımında ve atık arıtma işlemlerinde toplum olarak nasıl etkin olduğumuzun bir göstergesi olarak da görülebilir. 

Kentsel katı atıkların kontrolsüz bertarafı çevre sorunlarına yol açtığından, bu yönde yasal düzenlemeler mevcuttur. Bu düzenlemelerin uygulanması ile, toplanan miktarın artması beklenebilir. Ancak, kaynağında atık üretiminin azaltılması toplam miktarda bir azalmaya yol açacaktır.

 

Değerlendirme:

Atık yönetimi genel ilkeleri doğrultusunda atıkların öncelikli olarak kaynağında azaltılması, geri kazanımı, enerji geri kazanımı ve son olarak bertaraf yöntemlerine yöneltilmesi gerekmektedir. Atık üretim miktarları baskı, bunların toplanma, bertaraf ve geri kazanım miktarları ise tepki göstergeleridir.

Bakanlığımızca doğal kaynaklarımızın ve ekosistemlerin korunup geliştirilmesi ile mevcut ve gelecek nesiller için sağlıklı ve yaşanabilir bir çevre oluşturulmasını sağlamak üzere; sürdürülebilirlik ilkesi çerçevesinde, uluslararası normlar ve ulusal öncelikler gözetilerek, strateji ve mevzuat geliştirme, atıkların kaynağında en aza indirilmesi, sınıflara ayrılması, toplanması, taşınması, geçici depolanması, geri kazanılması, bertaraf edilmesi, yeniden kullanılması, işlenmesi, enerjiye dönüştürülmesi ve nihai depolanması konularında politika ve strateji belirleme sorumluluğu çerçevesinde 2016-2023 yıllarını kapsayan Ulusal Atık Yönetimi ve Eylem Planı (UAYP) hazırlanmıştır. Hazırlanan “Ulusal Atık Yönetimi ve Eylem Planı” ülkemizde atık yönetimine ilişkin mevcut durumu, yönetim sisteminde iyileştirilmesi veya geliştirilmesi gereken hususları, nüfus ve atık projeksiyonlarını, atık yönetiminde rol alan paydaşların katkılarını, 2023 yılına kadar yapılması planlanan dönemsel atık yönetim faaliyetlerini, atık yönetimine yönelik yatırımları ve finansman ihtiyaçlarını içermektedir.

Sürdürülebilir kalkınma ilkeleri çerçevesinde atıklarımızı kontrol altına almak, gelecek nesillere temiz ve gelişmiş bir Türkiye ile yaşanabilir bir dünya bırakmak amacıyla Bakanlığımızın vizyon projesi olan Sıfır Atık Projesi başlatılmıştır. Sıfır Atık Projesinin 2018 itibariyle Ankara’dan başlamak üzere aşamalı olarak kamu kurum/kuruluşlarında, havaalanı, liman, marina, otogar, tren garı, eğitim kurumları, alışveriş merkezleri, hastaneler, eğlen-dinlen tesisleri ve büyük iş yerlerinde uygulamaya geçirilmesi ve 2023 yılına kadar bütün ülkede yayılması hedeflenmektedir.

EUROSTAT 2018 verilerine göre; kişi başına oluşturulan yıllık belediye atığı miktarı bakımından AB-28 ülkeleri ortalaması 488 kg iken, ülkemizde 424 kg’dır[i].

2017 yılı itibariyle, belediye atıklarında AB-28 ülkeleri ortalaması olarak geri dönüşüm oranı %46 olmuştur[ii]. Ulusal Atık Yönetimi ve Eylem Planı’na göre 2016 yılı itibariyle Türkiye’de bu rakam %13’tür[iii].

GRAFİK 65- ULUSAL ATIK YÖNETİMİ VE EYLEM PLANINA GÖRE 2016 YILI BELEDİYE ATIKLARININ BERTARAF/GERİ KAZANIM YÖNTEMLERİNE GÖRE DAĞILIMI (%)

Kaynak: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü

 

GRAFİK 66- YILLARA GÖRE TOPLANAN BELEDİYE ATIK MİKTARI VE DÜZENLİ DEPOLAMA ORANI

Kaynak: TÜİK

 

 


[i] EUROSTAT, Generation of municipal waste per capita, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/cei_pc031/default/table?lang=en   (son erişim: 23.12.2020)

[ii] European Environment Agency, Waste recycling, https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/waste-recycling-1/assessment-1

[iii] T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Ulusal Atık Yönetimi ve Eylem Planı (2016-2023)

 

Kaynak: TÜİK

Veri dosyası için tıklayınız.