Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
Yakıta Göre Birincil Enerji Tüketimi

Tipi: İtici güç

Tanım: Toplam enerji tüketimi ya da ülke içi brüt enerji tüketimi, dikkate alınan coğrafi varlığın iç tüketimini karşılamak için gerekli olan enerji miktarını temsil eder. Bu, katı yakıtlar, petrol, gaz, nükleer ve yenilenebilir kaynaklardan sağlanan ülke içi brüt enerji tüketiminin toplamı olarak hesaplanır. Belli bir yakıtın bağıl katkısı, o yakıttan kaynaklanan enerji tüketimi ve bir takvim yılı içerisinde hesaplanan toplam ülke içi brüt enerji tüketimi arasındaki oranı ile ölçülmektedir.

Birimi: %

Önem: Yakıt tipine göre ayrılan toplam birincil enerji tüketimi, enerji kaynaklarının gelişimi ve ilgili tüketim seviyelerini tanımlayan bir itici güç göstergesidir. Her yakıtın çevresel etkisi kendine özgüdür. Fosil yakıtların tüketimi (ham petrol, petrol ürünleri, taş kömürü, linyit, doğal ve türetilmiş gazlar) kaynak tüketiminin, CO2 ve diğer sera gazı emisyonlarının, ve hava kirliliği seviyelerinin (SO2 ve NOX) vekil göstergesidir. Çevresel etkinin derecesi, farklı fosil yakıtlarının göreceli paylarına ve kirlilik azaltıcı önlemlerin hangi boyutta kullanıldığına bağlıdır. Doğal gaz, örneğin, kömürden yaklaşık olarak %40 ve petrolden %25 daha az karbon içeriğine sahip olup, sadece marjinal miktarda kükürt içermektedir.

Değerlendirme:

Türkiye’nin birincil enerji tüketimi 1990 yılında 52,5 Mtep iken 2017 yılında 145,3 Mtep’e yükselmiştir. 1990 yılı itibariyle, Türkiye’nin birincil enerji tüketiminde, katı yakıtların payı %30,2 olmuştur. Petrol ve petrol ürünlerinin payı %46,1 olurken, doğalgazın payı %5,4 ve yenilenebilir enerji kaynaklarının payı %18,4 olmuştur. 2017 yılı itibariyle ise Türkiye’nin birincil enerji tüketiminin, %27,2’si katı yakıtlardan karşılanmıştır. Petrol ve petrol ürünlerinin payı %30,5’e düşerken, doğalgazın payı %30,5’e yükselmiştir. Yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanan pay ise %11,9 seviyesindedir.

2016 yılı itibariyle AB-28 ülkeleri birincil enerji tüketiminin %14,7’si katı yakıtlardan, %34,6’sı petrol ve petrol ürünlerinden, %23,3’ü doğalgazdan, %13,2’si nükleer enerjiden, %13,2’si yenilenebilir enerjiden ve %1’i diğer kaynaklardan karşılanmıştır [2].

 

GRAFİK 1- YAKITA GÖRE BİRİNCİL ENERJİ TÜKETİMİ (%)

Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, http://www.eigm.gov.tr/tr-TR/Denge-Tablolari/Denge-Tablolari

 

 

 

 

 

KAYNAKLAR

[1] Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, http://www.eigm.gov.tr/tr-TR/Denge-Tablolari/Denge-Tablolari

[2] http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=nrg_100a&lang=en