Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
4.2- Sektörlere Göre Toplam Seragazı Emisyonları

Tipi: Baskı

 

Tanımlar: 

Seragazı Emisyonları: Enerji, endüstriyel işlemler ve ürün kullanımı, tarımsal faaliyetler ve atık bertarafından kaynaklanan emisyonlar, doğrudan seragazları olan karbon dioksit (CO2),  metan (CH4),  nitroz oksit (N2O), hidroflorokarbonlar (HFCs) ve kükürt hekzaflorid (SF6) ile dolaylı seragazları azot oksitler (NOx), metan dışı uçucu organik bileşikler (NMVOCs) ve karbon monoksit (CO) emisyonlarını kapsamaktadır. Ulusal Seragazı Emisyonları 2006 Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) Rehberi kullanılarak hesaplanmıştır.

Sektörlere Göre Seragazı Emisyonları: Farklı sektörlerden kaynaklanan seragazı emisyonlarının CO2 eşdeğeri olarak miktarını ifade etmektedir.

 

Birimi: milyon ton CO2 eşdeğeri

 

Önem: Ülkenin iklim değişimine katkısı ve bu katkının kaynaklara göre dağılımı, salınımın izlenmesi ve kontrolü açısından önemlidir.

 

Değerlendirme: 

Türkiye’de yıllar itibariyle, seragazı emisyonlarının sektörel dağılımına bakıldığında, toplam emisyonlardaki artışın büyük oranda enerji üretim ve tüketiminden kaynaklandığı görülmektedir. Toplam sera gazı emisyonlarında 2019 yılında CO2 eşd. olarak en büyük payı %72 ile enerji kaynaklı emisyonlar alırken bunu sırasıyla %13,4 ile tarım, %11,2 ile endüstriyel işlemler ve ürün kullanımı ve %3,4 ile atık sektörü takip etmiştir. Enerji sektörü emisyonları 2019 yılında, 1990 yılına göre %161 artarken bir önceki yıla göre %2,3 azalarak 364,4 Mt CO2 eşd. olarak hesaplanmıştır. Endüstriyel işlemler ve ürün kullanımı emisyonları 1990 yılına göre %147,1 artarken bir önceki yıla göre ise %14,3 azalarak 56,4 Mt CO2 eşd. olarak hesaplanmıştır. Tarım sektörü emisyonları 2019 yılında, 1990 yılına göre %47,7, bir önceki yıla göre %4,1 artarak 68 Mt CO2 eşd. olarak hesaplandı. Atık emisyonları ise 1990 yılına göre %55,7 artarken bir önceki yıla göre %5 azalarak 17,2 Mt CO2 eşd. olarak hesaplandı[i] .

2018 yılında AB-28 seragazı emisyonlarının %53’ünden ‘Yakıt yakma ve yakıtlardan kaçak emisyonlar (ulaştırma hariç)’ sorumludur. Ulaştırma (uluslararası havacılık dahil), 2018 yılında %25 ile ikinci en önemli kaynak sektörü olmuştur. Tarımdan kaynaklanan seragazı emisyonları AB-28 toplam seragazı emisyonlarına %10, endüstriyel üretim ve ürün kullanımı %9, atık yönetimi %3 katkıda bulunmaktadır[ii].

GRAFİK 13- YILLAR İTİBARİYLE SEKTÖRLERE GÖRE TOPLAM SERAGAZI EMİSYON DAĞILIMI

Kaynak: TÜİK, Seragazı Emisyon İstatistikleri,1990 – 2019

 

TABLO 7- YILLAR İTİBARİYLE SEKTÖRLERE GÖRE TOPLAM SERAGAZI EMİSYON DAĞILIMI

                 

(milyon ton CO2 eşdeğeri)

 Yıllar

1990

1995

2000

2005

2010

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Enerji

139,6

166,3

216,1

244,0

287,0

325,8

340,9

359,7

379,9

373,1

364,4

Endüstriyel işlemler ve ürün kullanımı

 

22,8

 

25,2

 

26,2

 

33,6

 

48,1

 

58,6

 

57,1

 

61,1

 

63,6

 

65,2

 

56,4

Tarımsal faaliyetler

45,7

43,7

42,3

42,3

44,0

55,9

55,8

58,5

62,8

64,9

68,0

Atık

11,1

12,4

14,3

17,3

19,5

18,2

18,8

18,4

17,4

17,8

17,2

1990 yılına göre değişim (%)

-

12,95

36,35

53,84

81,87

108,9

115,5

126,9

138,8

137,5

130,5

Kaynak: TÜİK, Seragazı Emisyon İstatistikleri, 1990 – 2019

Notlar: (1) Tablodaki 1990-2019  verileri revize edilmiştir.

  1. Ormancılık ve diğer arazi kullanımından kaynaklanan emisyonlar ve yutaklar dahil edilmemiştir.

 

 


[i] Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı, “Seragazı Emisyon İstatistikleri, 2019” Haber Bülteni;30/03/2021, Sayı:37196,

[ii] EUROSTAT Greenhouse gas emission statistics, https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Greenhouse_gas_emission_statistics