Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
10.7 Trafiğe Kayıtlı Araçların Ortalama Yaşları

Tipi: İtici güç

Tanımı: Bu gösterge taşıt kategorileri (yolcu arabaları, hafif yüklü taşıtlar, ağır yüklü taşıtlar, otobüsler, faytonlar, motorlu bisikletler ve mopedler) ile belirlenen taşıtların ortalama yaşı olarak tanımlanmaktadır.

Birimi: yıl ve %

Önem: Artan sıkı yönetmelikler, daha fazla yakıt etkinliği, daha az gürültü ve genellikle daha güvenli yol taşıtlarının aşamalı oluşumuyla sonuçlanmaktadır. Taşıt filosunun ortalama yaşı, sonuç olarak, karayol ulaşımının çevresel performansının dolaylı bir göstergesidir. Belirli bir gösterge için genel amaç, yaşlı, kirletici araçların daha yeni ve temizlerle değiştirildiği filo kompozisyonu gelişimini kaydetmeyi amaçlamaktadır. Hurda araç şemalarının kabulü, belirli taşıtlarla ilgili önemli yasaklar ya da finansal teşvikler ve zorunlu periyodik denetleme ve bakım şemaları, taşıtların ortalama yaşını azaltabilmektedir.Yaşlı, kirletici araçların daha yeni ve temizlerle değiştirilmesi ile bu göstergenin değeri ve çevreye olan etkinin de azaltılması beklenmektedir.

Değerlendirme:

Yaşlı, kirletici araçların daha yeni ve temizlerle değiştirilmesi ile çevreye olan etkinin de azaltılması beklentisine karşın, trafiğe kayıtlı toplam araçların ortalama yaşının 2004 yılında 12 iken 2018 yılında 13,4 olduğu görülmüştür. 2004 yılında otomobillerin yaşı 10 iken 2018 yılında %26 artarak 12,6 olmuştur. 2018 yılı itibariyle diğer araç türlerinin yaş ortalamaları; minibüsler için 13,1, otobüsler için 12,9, kamyonetler için 11, kamyonlar için 15,9, motosikletler için 13,1, özel amaçlı araçlar için 12,2,traktörler için 23,2 yıldır[i].

AB-27 ülkelerinde, 2014 yılında binek otomobillerin ortalama yaşı, Türkiye’ye oranla düşük olmakla birlikte, 2000 yılına göre %8 daha artarak 7,4 yıl olmuştur. 2014 yılında diğer araç türlerinin yaş ortalaması; hafif ticari araçlar için 8,4 yıl, ağır vasıtalar için 8,1 yıl, iki tekerlekliler için 9,1 yıl ve otobüsler için 9,4 yıl olmuştur[ii].

GRAFİK 96- TÜRLERİNE GÖRE TRAFİĞE KAYITLI ARAÇLARIN ORTALAMA YAŞLARI (2004-2018)

Kaynak: TÜİK

 

Türkiye’de 20 yaş üzeri otomobillerin payı yüksek olup 2018 yılı itibariyle %23,4’tür[i]. 2018 yılı itibariyle 20 yaş ve üzeri binek otomobillerin payı İngiltere’de %2,2, Danimarka’da 4,4, Almanya’da %7,3’tür[ii].

Türkiye’de 2018 yılı itibariyle, trafiğe kayıtlı toplam araçların yaş grubuna göre dağılımına bakıldığında %28,1’inin 0-5 yaş aralığında, %21,5’inin 6-10 yaş aralığında, %17’sinin 11-15 yaş aralığında, %9,9’unun 16-20 yaş aralığında, %23,4’ünün ise 20 yaşından fazla olduğu görülmektedir.

GRAFİK 97- TRAFİĞE KAYITLI TOPLAM ARAÇLARIN YAŞ GRUBUNA GÖRE DAĞILIMI (%), 2004-2018

Kaynak: TÜİK

 

 


[i] Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı, 2019

[ii] EUROSTAT, Passenger cars in the EU, https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Passenger_cars_in_the_EU#Overview


[i] Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı, 2019

[ii] European Environment Agency, Average age of the vehicle fleet, http://www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/average-age-of-the-vehicle-fleet/average-age-of-the-vehicle-8

 

Veri dosyası için tıklayınız.

 

Veri dosyası için tıklayınız.