Çevresel Göstergeler
Çevresel Göstergeler
7.3 Tehlikeli Atıklar

Tipi: Baskı

Tanımı: Patlayıcı, parlayıcı, kendiliğinden yanmaya müsait, suyla temas halinde parlayıcı gazlar çıkaran, oksitleyici, organik peroksit içerikli, zehirli, korozif, hava ve suyla temasında toksik gaz çıkaran, toksik ve eko-toksik özellikler taşıyan atıkların miktarlarını ve geri kazanımına ilişkin bilgileri içerir. İşletim süreçlerinde tehlikeli atık oluşan sanayi tesisleri tarafından kullanılan atık beyan sistemi ile Türkiye geneli atık miktarları ortaya konulmaktadır.

Birimi: ton

Önem: Özellikle sanayi tesislerinden kaynaklanan tehlikeli atıklar, çevresel değerler açısından önemli bir baskı unsuru göstergesidir.

Değerlendirme:

Atık Yönetimi Yönetmeliği (AYY) kapsamında yıllık atık beyanları atık üreticileri tarafından, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Entegre Çevre Bilgi Sistemi (ecbs.cevre.gov.tr) altında yer alan Atık Yönetim Uygulaması/Atık Beyan Sistemi (TABS) kullanılarak gerçekleştirilmektedir. TABS’da yer alan tehlikeli atık verisi, atık üreticilerinin gerçekleştirdikleri beyanlardan oluşmakta olup, beyan yılında atık üreticisinin tesiste oluşan ve geri kazanım/bertaraf amacıyla atık işleme tesisine gönderdiği tehlikeli atık bilgisini içermektedir. Atık beyanları Türkiye geneli tehlikeli atık miktarlarını ortaya koymaktadır. 2019 yılı sonu itibariyle 76.496 adet firma Atık Beyan Sistemini (TABS) kullanmıştır. Bu işletmeler tarafından beyan edilen, 2019 yılı için Türkiye geneli oluşan tehlikeli atık miktarı 1.650.106  ton olarak belirlenmiştir. 1.650.106 ton atığın 85,74 %’ü geri kazanıma yönlendirilmiştir.12,01 %’i bertaraf edilmiş, 2,09 %’u stoklanmış, 0,15 %’i ihraç edilmiştir[i].

GRAFİK 83-  ATIK BEYAN SİSTEMİ VERİLERİ (2009-2019)

TABLO 12-ATIK BEYAN SİSTEMİ VERİLERİ (2009-2019) (**)

YILLAR

2009

2010

2011

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Beyanda bulunan

tesis sayısı

15.664

18.685

18.428

32.803(*)

39.134

44.922

60.233

63.741

66.478

76.496

Toplam tehlikeli

atık miktarı (ton)

629.933

786.418

938.498

1.373.368

1.413.220

1.357.340

1.363.227

1.425.045

1.513.624

1.650.106

Kaynak: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü,Atık Beyan Sistemi (TABS) verileri

Bu miktarlara atık listesindeki madenlerin aranması, çıkarılması, işletilmesi, fiziki ve kimyasal işleme tabi tutulması sırasında ortaya çıkan atıklar (01 kodlu) dahil edilmemiştidahil edilmemiştir.

 (**) 2012 yılı tehlikeli atık istatistik bülteni yayınlanmadığından 2012 verileri burada yer almamıştır.

(***) 2013yılı  arası istatistik bülteninden itibarentesis içi miktar geri kazanım ve bertaraf miktarları içerisinde değerlendirilmiştir.

 

 


[i]Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü,Atık Beyan Sistemi (TABS),2021

 

 

Ayrıntılı bilgi için; "Telikeli Atık İstatistikleri Bültenleri" 

Atık Yönetimi Uygulaması verilerine dayalı sorgu yapmak için: Atık Raporlama Ekranı